De Universiteit Maastricht (UM) gelastte dinsdagavond 3 november 2026 op het laatste moment de lezing van dr. Eliyahu Sapir voor Joodse studenten af. Je was daarbij aanwezig als vertegenwoordiger van StandWithUs Nederland. Wat gebeurde er precies? Ik begreep dat er ruim voldoende beveiligers aanwezig waren en dat de groep pro-Palestijnse demonstranten klein was.
Itay: Rond 18.00 uur kwam ik met andere deelnemers aan bij het universiteitsgebouw waar onze bijeenkomst zou plaatsvinden. Ongeveer vijftig minuten voordat de lezing zou beginnen, werden we door de universiteit gebeld met de mededeling dat de bijeenkomst om veiligheidsredenen moest worden afgelast.
Voor zover ik zelf kon zien, was de demonstratie buiten relatief klein en maakte die geen gewelddadige of agressieve indruk. Er waren ook beveiligers aanwezig, zowel van onze kant als van de universiteit. Ik begrijp dat de universiteit mogelijk over informatie beschikte die wij niet hadden, maar voor zover wij konden overzien, leek er geen directe dreiging te zijn die het afgelasten van de hele bijeenkomst rechtvaardigde.
Het meest frustrerende was dat alle voorbereidingen al waren getroffen en alles klaarstond. We stonden daar letterlijk te wachten tot we naar binnen konden, toen we hoorden dat de bijeenkomst niet doorging.
Hoe hebben de organisatoren en de aanwezige studenten op het besluit van de UM gereageerd? Wordt er ook een officiële klacht tegen de universiteit voorbereid?
Itay: We waren enorm teleurgesteld en gefrustreerd. We hadden veel tijd in de voorbereiding gestoken, met allerlei mensen overlegd en ervoor gezorgd dat alles goed geregeld was. Dat de bijeenkomst op het allerlaatste moment werd afgelast, was bijzonder ontmoedigend.
Wat het nog frustrerender maakt, is dat zoiets aan de Universiteit Maastricht niet voor het eerst gebeurt.
We nemen de situatie serieus en onderzoeken welke formele stappen passend zijn. Maar voor mij is vooral van belang dat dit zich niet blijft herhalen. Als Joodse studenten moeten wij dezelfde mogelijkheden hebben als ieder ander om bijeenkomsten te organiseren, sprekers uit te nodigen en deel te nemen aan het universitaire leven.
Krijgen jullie na de afgelasting ook openlijk steun?
Itay: Ja, er is media-aandacht geweest en we hebben steunbetuigingen ontvangen van mensen die begrijpen waarom deze situatie zorgwekkend is.
Volgens mij is deze kwestie van belang omdat het niet alleen om Joodse studenten of Israël gaat. Het gaat om academische vrijheid en om de vraag of studenten een bijeenkomst kunnen organiseren, ook wanneer anderen het volstrekt oneens zijn met de inhoud ervan.
Je hoeft onze opvattingen niet te delen om in te zien dat het afgelasten van een universitaire bijeenkomst vanwege de dreiging van verstoring een zorgwekkend precedent schept.
Zijn jullie van plan om als StandWithUs binnenkort opnieuw een openbare bijeenkomst of lezing aan de UM te organiseren?
Itay: Absoluut. Ik wil zelf doorgaan met het organiseren van bijeenkomsten en lezingen. Wat er is gebeurd, mag ons daar volgens mij niet van weerhouden.
Na deze ervaring en eerdere incidenten vind ik wel dat we een serieus gesprek met de universiteit moeten voeren over de manier waarop zij met toekomstige bijeenkomsten zal omgaan.
Ik studeer aan de Universiteit Maastricht en vind dat wij deze activiteiten hier moeten kunnen organiseren, net als andere studenten. Ik wil niet dat we telkens naar een andere locatie moeten uitwijken zodra we een spreker uitnodigen met wie iemand het oneens is.
Ondervindt StandWithUs dezelfde problemen aan andere Nederlandse universiteiten?
Itay: Dit studiejaar is nog maar net begonnen. Voor zover ik weet, was onze bijeenkomst in Maastricht de eerste die dit studiejaar in Nederland vanuit het fellowshipprogramma van StandWithUs werd georganiseerd.
Ik kan niet zeggen wat de ervaringen zijn van studenten aan alle andere universiteiten, maar ik hoop oprecht dat zij niet met dezelfde moeilijkheden te maken krijgen.
Een universiteit moet een plek zijn waar verschillende opvattingen kunnen worden besproken, ook wanneer mensen het grondig met elkaar oneens zijn.
Wil je reageren op twee uitspraken, de ene op sociale media en de andere in het Maastrichtse stadsmagazine De Nieuwe Ster?
Op X schreef iemand onder de naam ‘Een ex-woke docent’:
‘Een universiteit die een Joodse docent niet veilig kan laten spreken, kan beter haar deuren sluiten.’
Itay: Ik begrijp de frustratie achter die uitspraak, zeker omdat dit niet het eerste incident aan de Universiteit Maastricht is rond Joodse bijeenkomsten of bijeenkomsten die met Israël verband houden.
Maar de deuren sluiten is volgens mij niet het antwoord. De universiteit moet ervoor zorgen dat haar deuren voor iedereen openblijven, ook voor studenten en sprekers met opvattingen die misschien niet populair zijn.
De universiteit heeft zelf erkend dat de afgelasting het academische debat onmogelijk maakte. Volgens mij is nu de belangrijkste vraag hoe er anders zal worden gehandeld om te voorkomen dat dit opnieuw gebeurt.
In De Nieuwe Ster schreef redacteur Maurice Ubags:
‘Nu in relatief korte tijd de universiteit voor de derde keer een lezing van een Joodse spreker schrapt, is duidelijk waarom de Joden zeggen dat de jaren ‘30 terug zijn in Maastricht. Ze hebben gelijk: het vrije woord wordt niet beschermd in het academische Maastricht. Het vrije woord van Joodse sprekers is er zelfs vogelvrij. Dat de universiteit dat zelf een “nederlaag” noemt, dat lijkt eerder een kwalificatie voor de Bühne dan dat dat ook echt zo wordt ervaren.’
Itay: Ik begrijp waarom dit soort gebeurtenissen bij Joden grote zorgen oproept, zeker gezien onze geschiedenis. Ik begrijp ook waarom sommige studenten zich er in bepaalde omgevingen ongemakkelijk bij voelen om openlijk Joods te zijn. Dat heb ik zelf ook meegemaakt.
Persoonlijk vind ik het belangrijk om te kijken naar wat er nu gebeurt. We zijn in een situatie beland waarin Joodse studenten een bijeenkomst met een docent van de universiteit kunnen organiseren, daarvoor een zaal van de universiteit krijgen en vervolgens toch meemaken dat de bijeenkomst vanwege de spanningen eromheen wordt afgelast.
Ik zou niet zeggen dat het Joodse sprekers wettelijk verboden is om aan de Universiteit Maastricht te spreken. Maar als een bijeenkomst niet kan doorgaan omdat mensen hebben aangekondigd die te willen verhinderen, komt het er in de praktijk op neer dat deze studenten en sprekers de kans wordt ontnomen om gehoord te worden.
De universiteit heeft deze uitkomst een nederlaag genoemd. Daar ben ik het mee eens, maar ik hoop dat het niet bij die uitspraak blijft. Ik wil concrete maatregelen zien die ervoor zorgen dat de volgende bijeenkomst veilig kan plaatsvinden.
Ik verwacht niet dat iedereen het met ons eens is, maar ik verwacht wel dat we de kans krijgen om te spreken en gehoord te worden.
Reactie plaatsen
Reacties