“Wij hebben op mijn school dringend behoefte aan ondersteuning omdat helaas steeds meer antisemitische uitingen en voorvallen gebeuren onder de leerlingen. Uw werk klinkt enorm spannend. Wat zou u enerzijds kinderen van de 4e tot de 6e klas, dat wil zeggen ongeveer van 10 tot 14 jaar, en anderzijds het schoolpersoneel kunnen bieden?” Een bericht aan Ben Salomo, opgetekend in zijn boeiende boek “Sechs Millionen, wer bietet mehr? – Judenhass an deutschen Schulen” (Zes miljoen, wie biedt meer? – Jodenhaat op Duitse scholen).
Ben Salomo is een Duitse rapper. Hij weet derhalve exact welke rapteksten populair zijn onder jongeren. Geboren in 1977 in Rechovot (Israël), groeide Ben Salomo op in Berlijn, waar hij ook nu met zijn gezin woont. Sinds jaren geeft de rapper gastlessen aan Duitse scholen. Zijn genoemde boek, in samenwerking met journalist Christoph Lemmer uitgebracht, illustreert de taaie strijd tegen Jodenhaat in onderwijsland.
In het eerste hoofdstuk –“Ich biete sechs Millionen”- neemt de auteur ons mee naar een school, waarvan hij bewust de naam en plaats niet noemt. Voor hem zitten 110 leerlingen van klas 9 en 10 in een gymzaal. Zijn eerste vraag uit een standaardrepertoire luidt: weet iemand hoeveel Joden de nazi’s hebben vermoord? “Ik wil uitvinden wat de leerlingen al weten en wat niet. Ik wil ze confronteren. Ik ben de enige Jood in de zaal. Joodse leerlingen zijn er niet bij, zijn ze bijna nooit.”
Hoe weet Ben Salomo dat zo zeker? Dat ligt er in elk geval niet aan dat Joodse scholieren niet in zijn presentatie geïnteresseerd zouden zijn, verklaart hij. Punt is dat Duitse openbare scholen nauwelijks Joodse kinderen tellen. “Die zijn grotendeels Jodenvrij.” En dat komt “natuurlijk”, aldus de gastdocent, door het feit dat in Duitsland sowieso “slechts nog weinig Joden” leven. Allen bij elkaar schat Ben Salomo die op 200.000 op een totale Duitse bevolking van 80 miljoen. “Een kleine minderheid, en daartoe één die dit land eenmaal bijna zou hebben uitgeroeid.” Even verderop in het boek lezen we: “Moslims zijn normaal in Duitse scholen, anders dan Joden.”
Scherp spreekt de rapper Duitse politici en bestuurders op alle niveaus tegen die van “Joods leven” in eigen land reppen, van de hoofdstad tot op plattelandsgemeenten. Want in werkelijkheid, zo poneert hij, bestaat dit Joodse leven zo goed als niet en “al helemaal niet op openbare scholen”.
De proef op de som? Nauwelijks een scholier kent een Jood, weet Ben Salomo. “Als ik leerlingen vraag of iemand al eens een Jood is tegengekomen -ook een van mijn standaardvragen aan het begin- meldt zich naar schatting wellicht vijf procent van de scholieren. Voor de meesten, ben ik de eerste Jood, die ze in levenden lijve zien.”
En nu, zo vervolgt de gastleraar, “vraag ik als Jood aan de rond 110 leerlingen in deze gymzaal of iemand weet hoeveel Joden de Duitse nazi’s vermoord hebben”. De meeste scholieren kijken stil in zijn richting. Er klinkt wat gefluister, gegiechel. Niemand antwoordt. “Krass”, zegt Ben Salomo in de microfoon. Hij wendt zich tot de leraren. Ook daar blijft het stil. Dan roept opeens een scholier: “Ik bied zes miljoen.” Hij grijnst.
Echter, Ben Salomo blijft de situatie meester. “Oké, luister eens, het is geen veiling.” Ogenblikkelijk is het weer stil in de gymzaal. “Zes miljoen Joden zijn er vermoord, waarvan ongeveer 1 miljoen kinderen.” Hij ziet verschrikte gezichten. “Vermoedelijk klink ik streng. Een scherpe vermaning, terwijl de leerlingen toch al verlegen en onzeker zijn. Dat zijn Duitsers erg vaak, wanneer ze met Joden spreken.”
En passant vertelt Ben Salomo inmiddels zo’n 500 scholen te hebben bezocht en daarbij in contact te zijn geweest met rond 50.000 leerlingen. “En als ik moet toewijzen waar vandaan de meeste afwijzing komt, deels tot op antisemitische opmerkingen, dan zijn dat merendeels islamitische leerlingen met migratieachtergrond uit het Midden-Oosten of biografisch Duitse scholieren uit een links milieu, die zich soms al uiterlijk, namelijk met een kufiya, als bondgenoten van Palestijnse posities te kennen geven.”
De auteur pakt de draad weer op. We zijn terug in de gymzaal met 110 jonge toehoorders. Hij richt zich tot de jongen die zojuist zes miljoen geboden heeft. “Er waren kinderen, die jonger waren dan jij. Mijn grootouders aan beide zijden van de familie waren jonger dan jullie, toen ze door de nazi’s vervolgd werden. De ene opa van mij moest als elfjarige in Roemenië loodzware dwangarbeid verrichten, de andere werd met negen jaar in Oekraïne in een getto opgesloten.”
De eerste bijdrage in een serie artikelen over het boek “Sechs Millionen, wer bietet mehr? – Judenhass an deutschen Schulen” door Ben Salomo, Suhrkamp Verlag/Jüdischer Verlag, Berlijn 2025.