Het rapport Gevangen in Vrijheden (2 februari 2026) formuleert een antwoord op een structureel probleem: het onvermogen van semipublieke instellingen om Joden te beschermen als activisme omslaat in intimidatie, uitsluiting en vijandigheid. Het is noodzakelijk. Maar wie verder kijkt, ziet een ongemakkelijke waarheid: het rapport is zelf een product van de bestuurlijke reflexen die dit probleem jarenlang lieten woekeren.
Lees ook: Taskforce: “Kom actiever op voor de Joodse gemeenschap”
Bron: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/02/02/taskforce-kom-actiever-op-voor-de-joodse-gemeenschap-voorstellen-voor-verhogen-veiligheid-op-campussen-en-treinstations
Lees ook: Taskforce Antisemitismebestrijding van start
Bron: https://www.ncab.nl/actueel/nieuws/2025/3/7/taskforce-antisemitismebestrijding-van-start
Geen buitenstaanders, maar systeemdragers
De Taskforce Antisemitismebestrijding richt zich o.a. op hoger onderwijs en treinstations, domeinen vertegenwoordigd door bestuurders die zelf verantwoordelijk zijn (of inmiddels waren) voor die omgevingen - binnen het kader van bestaande wet- en regelgeving. Prominente leden van de Taskforce Rianne Letschert (voorzitter CvB Universiteit Maastricht, Universiteiten van Nederland) en Wouter Koolmees (president-directeur NS) belichamen precies de instellingen waar antisemitische incidenten en bestuurlijke terughoudendheid het scherpst zichtbaar zijn. Wie het systeem belichaamt, heeft moeite het systeem fundamenteel te begrenzen: een structureel risico op mildheid en zelfprotectie, geen kwade trouw.
Lees ook: wetten.nl - Instellingsbesluit Taskforce Antisemitismebestrijding
Bron: https://wetten.overheid.nl/BWBR0050948/2025-04-16
Lees ook: R.M. (Rianne) Letschert
Bron: https://www.parlement.com/biografie/rm-rianne-letschert
Lees ook: Prof.dr.mr. R.M. (Rianne) Letschert
Bron: https://www.nationaalgroeifonds.nl/personen/personen/letschert-kopie-2
Lees ook: NS Jaarverslag 2024
Bron: https://www.nsjaarverslag.nl/jaarverslag-2024/over-ns/voorwoord-van-de-presidentdirecteur
Elf aanbevelingen: stevig op papier, veilig in praktijk
De elf voorstellen - vier voor hoger onderwijs, twee voor treinstations, vijf overstijgend - leggen het accent op proces, overleg, leren en campagnes: explicieter opkomen voor Joodse studenten; actiever optreden bij incidenten; betere afstemming over de Wet Openbare Manifestaties; intensivering van debat en good practices delen. Ontbrekend zijn harde institutionele plichten zoals verplichte rapportage, escalatieprotocollen of financieringsconsequenties bij wegkijken. Dit is bestuurlijke taal die Joodse studenten al jaren horen.
Lees ook: Anti-Israëlprotesten en antisemitisme: taskforce kritisch over bestuurders die geen ‘paal en perk’ stellen
Bron: https://www.ewmagazine.nl/kennis/news/2026/02/antisemitisme-harde-kritiek-demonstratiebeleid-universiteiten-1534304
Déjà vu met Onveilige Ruimtes
Deze vrijblijvendheid echoot Onveilige Ruimtes (7 oktober 2024), dat een klimaat van angst, normalisering en passiviteit vaststelde. Beide rapporten pleiten parallel voor nultolerantie en handhaving, betere meldstructuren, grenzen aan activisme, Joodse betrokkenheid en klimaatbeoordelingen. Waarom in 2026 opnieuw “discussie intensiveren” en “kennis borgen”? Dit is geen nieuw inzicht, maar bestuurlijke tijdsverlenging.
Lees ook: Universiteit Maastricht verbiedt lezing van Joodse student; pro-Palestijnse activiteiten gaan wel door
Bron: https://niw.nl/universiteit-maastricht-verbiedt-lezing-van-joodse-student-pro-palestijnse-activiteiten-gaan-wel-door
Lees ook: Groeiende Jodenhaat op universiteit is bedreiging voor veiligheid studenten
Bron: https://jonet.nl/breed-gevoel-onveiligheid-onder-joodse-studenten
Het 7 Oktober-Effect: governance te traag
Het boek Het 7 Oktober-Effect toont hoe de Hamas-aanslag academische normalisering van radicale taal razendsnel deed omslaan - sneller dan bestuurlijke cycli kunnen bijbenen. Normalisering voltrekt zich in real time; governance-processen reageren te laat, gefocust op comfortabel overleg in plaats van vooraf begrenzen.
Lees ook: Het 7 oktober-effect - Humanistisch
Bron: Verbond https://www.humanistischverbond.be/kritisch-lezen/1973/het-7-oktober-effect
Luister ook: Podcast 17 december • Dr. Amanda Kluveld: Het 7 oktober-effect Bron: https://israel-in-oorlog.castos.com/episodes/uitzending-17-december-dr-amanda-kluveld-het-7-oktober-effect-hoe-activisme-de-academische-vrij
Bekijk ook: Dr. Amanda Kluveld: Het 7 oktober-effect: hoe activisme de academische vrijheid onder druk zette
Bron: https://youtu.be/COBGZCJqlJs
Kernkriek en lakmoesproef
Het rapport Gevangen in Vrijheden benoemt terecht het spanningsveld tussen vrijheid en veiligheid, maar blijft gevangen in bestuurlijke belangen en reputatiebescherming. Zolang systeemdragers het debat leiden, overheerst consensus zonder consequentie. De lakmoesproef: durven universiteiten en vervoerders op te treden als dat activistische verontwaardiging, media-aandacht en ongemak oproept?
Als het antwoord “we gaan in gesprek” luidt, is Nederland niet gevangen in vrijheden. Dan is het gevangen in bestuur.
Lees ook: Onveilige Ruimtes: De Opgang van Antisemitisme in de Nederlandse Academische Wereld
Bron: https://drive.google.com/file/d/1AfsheWNn0twCfRIuxHjF7b2jLxrJjZ27/view
Lees ook: “A climate of fear and exclusion”: Antisemitism at European
Bron: https://bnaibrith-org-wpom.nyc3.cdn.digitaloceanspaces.com/wp-content/uploads/2025/08/FINAL-A-climate-of-fear-and-exclusion-Antisemitism-at-European-universities.pdf
Lees ook: Het 7 oktober-effect
Bron: