“Buig niet voor terreur, dat leidt alleen maar tot meer terreur”, luidde de heldere boodschap van een docent aan de Radboud Universiteit in Nijmegen in een interview met website antisemitismenieuws.nl (15 mei 2025). “Neem ook echte maatregelen tegen studenten en docenten, die geweld gebruiken of daartoe oproepen. Daar zijn wel degelijk instrumenten voor, maar ze worden tot nu toe niet toegepast.” Bijna een jaar later geeft de wetenschapper een update in een tweede interview.
Medio mei 2025 schetste u als docent een bijzonder somber beeld van de situatie voor Joodse/Israëlische docenten/studenten op de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hoe zou u het huidige academische klimaat op de Radboud kenschetsen? Is er enige verbetering ingetreden?
Er is voortgang, en er zijn veranderingen, maar het is twijfelachtig of je dat vooruitgang mag noemen. Sommige zaken zijn misschien iets verbeterd, maar andere zaken verslechterd. Een van de grote aanvoerders van het antisemitisme op de Nijmeegse campus, Harry Petit, is vertrokken. Er zijn nog steeds demonstraties, maar wel minder frequent en minder groots. Hoewel soms, zoals de bezetting van het Goudsmitpaviljoen, en daarna de beschieting van dat gebouw, niet minder gevaarlijk voor omstanders.
Er is verder een vertrouwenspersoon voor de Joodse studenten aangesteld, al is nog niet helemaal duidelijk hoeveel invloed dat zal hebben.
Duidelijk verslechterd is de institutionele houding, waar de universiteit vorig jaar met twee universiteiten in Israël de banden verbrak (Tel Aviv Universiteit en Hebrew University in Jeruzalem) lijkt het momenteel bijna geheel onmogelijk om met enige universiteit een nieuw project te starten. Ook kreeg actiegroep “Situating Palestine” een maand lang de gelegenheid om te exposeren in het centrale Collegezalencomplex. Het wordt steeds normaler om Israël openlijk te beschuldigen, of eigenlijk gewoon te veroordelen, van genocide.
Ook goed is om te letten op de twee verschillende uitingen van antisemitisme op de campus, de veiligheid van lokale (Joodse) studenten en medewerkers, en het boycotten van Israël. Sommigen zien dat laatste niet als antisemitisme, maar dit antizionisme blijkt maar al te vaak verkapt antisemitisme. Recent bleek dat nog heel duidelijk toen door een publicatie naar voren kwam dat de Radboud rechtstreeks heeft samengewerkt met het regime in Iran. We mogen dus niet samenwerken met Israëlische universiteiten die onafhankelijk zijn van de regering van Israël, maar wel met het ministerie van Gezondheid en Medische Educatie van het ayatollahregime!?
Bron: https://www.radboudumc.nl/en/research/research-groups/global-health-economics/edps/country-work/iran
Verwacht u soms soelaas van het recent uitgebrachte rapport van de Taskforce Antisemitismebestrijding?
Hoewel we grotendeels blij zijn met de tekst van het rapport van de Taskforce, en daarin ook erkenning zien van de problemen, hebben we grote vraagtekens bij de uitvoering. Die uitvoering ligt bij instituten zoals het ministerie van onderwijs en de KNAW (Koninklijke Academie van Wetenschappen). Rianne Letschert is recent de nieuwe minister geworden. In haar periode als rector magnificus van de Universiteit Maastricht heeft ze alles laten gebeuren en de anti-Israël demonstranten zelfs beloond door ze een officiële kantoorruimte op de universiteit aan te bieden. Ze nam zelf ook plaats in de Taskforce, moeten we van haar nu stevige handhaving verwachten? Paul Verbeek wordt de nieuwe voorzitter van de KNAW. Hij liet zijn Israëlbeleid afhangen van gesprekken met gemaskerde demonstranten op de Universiteit van Amsterdam (UvA) van wie hij niet eens wist of het wel studenten waren. De zorg is dat het vooral leidt tot wat symboolpolitiek en niet tot echt diepgaande verandering.
Het Nederlands kabinet zet groot geld in tegen welig tierende Jodenhaat op eigen bodem. Hoe kijkt u daar tegenaan? Zal dat het leven van Joodse/Israëlische studenten/docenten veiliger doen zijn, laat staan ‘normaliseren’?
Ik denk dat veel hiervan goed bedoeld is, maar het gaat vooral om de bredere maatschappelijke discussie. Partijen in het nieuwe kabinet normaliseren antizionisme, de media voeden dat ook. De hele dag hoor je verhalen over hoe slecht Israël wel niet is, veel feiten worden verdraaid. Vervolgens probeert het kabinet een beetje kunstmatig onderscheid te maken tussen antizionisme en antisemitisme tegen Joden in ons eigen land. Maar natuurlijk voedt antizionisme ook antisemitisme. Veel Joden in ons land hebben vanzelfsprekend een band met Israël. Het is het thuisland van het Joodse volk. Nederlanders die geëmigreerd zijn hebben soms ook nog generaties familie en vrienden hier. Je kunt het probleem van antisemitisme niet oplossen als je niet ook eerlijk naar Israël gaat kijken.
U zet zich ook actief in voor de Israëlische samenleving. Zo staat er een initiatief op stapel ten behoeve van het Soroka Ziekenhuis in Be’er Sheva. Graag een toelichting!
Ja, ondanks de academische boycot kunnen we als persoon ons natuurlijk nog wel op een positieve manier inzetten voor Israël. Het Soroka Ziekenhuis is in de afgelopen oorlog sinds 7 oktober 2023 bijzonder hard getroffen. Op 7 oktober hebben zij verreweg de meeste slachtoffers opgevangen als het academische ziekenhuis wat het dichtst bij Gaza ligt, meer dan 4000 gewonden zijn er behandeld. Het was ook moeilijk om patiënten naar andere ziekenhuizen te verplaatsen en ze te verdelen doordat er letterlijk duizenden raketten door Hamas werden afgevuurd wat het transport onveilig maakte.
Vervolgens werd uitgerekend dit ziekenhuis op 19 juni 2025 geraakt door een voltreffer van een zware Iraanse raket. Door een wonder waren er geen slachtoffers, de vleugel die werd geraakt was net een avond van tevoren ontruimd. Maar de schade is nog steeds voelbaar in de dagelijks praktijk.
Daarom willen we graag iets doen voor onze collega’s in dit ziekenhuis. Hiervoor organiseren we een benefietdiner met onder meer artsen en academici. Dat is ook een mooi initiatief om met elkaar iets positiefs te doen, in plaats van enkel te reageren op antisemitische incidenten.
Ook de Radboud Universiteit verbrak vorig jaar de samenwerking met Israëlische universiteiten. Echter, hoe effectief is dit in wezen zo onacademische besluit? Per slot van rekening kunnen Nederlandse en Israëlische wetenschappers privé op de oude, goede voet met elkaar blijven omgaan, informeren, stimuleren! Klopt dat?
Het heeft wel degelijk impact in mijn ogen, vooral op de langere termijn. Het klopt dat je als persoon met elkaar kan blijven omgaan. Er zijn ook congressen die Israëlische wetenschappers boycotten, maar dat is vooralsnog gelukkig een minderheid. Dus informeren en ideeën uitwisselen kan ook. In veel vakgebieden is het echter moeilijk om echt samen te werken en samen onderzoek te doen zonder subsidies en zonder steun van je instituut. De boycot geldt vooral voor nieuwe samenwerkingen, ontvlechten van bestaande zou veel universiteiten ook veel gedoe en geld kosten. Maar op langere termijn verwacht ik hier dus zeker schade van.
De vraag is echter of we niet vooral onszelf schaden. Nederland is academisch gezien nooit een hele grote partner geweest van Israël en er dienen zich voor Israëlische universiteiten ook wel nieuwe partners in VS, wereldwijd, en door de Abraham-akkoorden zelfs in het Midden-Oosten aan. Tegelijkertijd zijn we allebei relatief kleine landen met een hoogopgeleide bevolking en veel innovatie. We zouden dus juist veel aan elkaar kunnen hebben. Ik denk dat we als Nederland uiteindelijk zelf de meeste schade ervan ondervinden als we niet meer willen samenwerken en innoveren met Israël.
Israël waardeerde de samenwerking met Nederland ook altijd en volgende maand zijn er plannen van Israelische rectoren om met Nederlandse universiteiten in dialoog te gaan. Een uitgestoken hand, waarvan ik hoop dat die wordt aangegrepen.
Het eerste gesprek met de Nijmeegse docent verscheen op deze website op 15 mei 2025 onder de titel: “College van Bestuur van Radboud Universiteit buigt voor terreur pro-Palestijnse activisten over de rug van Joodse/Israëlische docenten en studenten”.