Fysieke Jodenhaat (bedreiging met scheermes) is de jeugdige Antwerpenaar niet vreemd, noch zijn leeftijdgenoten van de plaatselijke sjoel. Desondanks wenst Daniel R. een normaal leven te blijven leiden, zij het in alle waakzaamheid. Tegelijkertijd richt hij in het interview waarschuwende woorden aan alle burgers op ons continent, die in vrijheid en veiligheid willen leven. Islamitisch extremisme moet niet alleen Joden in Europa ernstige zorgen baren, maar evengoed christenen en seculieren.
Ben je zelf ook slachtoffer van Jodenhaat? Welke concrete persoonlijke ervaringen met antisemitische uitingen wil je met ons delen?
Daniel: Ja. Ik heb zelf al antisemitisme meegemaakt. Een keer werden ik en mijn vrienden lastiggevallen door een groep allochtonen omdat we Joods waren. Ze bedreigden ons zelfs met een scheermes. Dat was natuurlijk een heel beangstigende ervaring, vooral omdat het enkel gebeurde om wie wij zijn.
Raak je er ook door uit balans? Hoe beïnvloedt antisemitische agressie je dagelijks leven en je gedrag?
Daniel: Niet echt meer. Natuurlijk maakt het mij waakzamer. Ik let meer op mijn omgeving en op waar ik kom. Maar ik probeer het mijn leven niet te laten beheersen. Ik wil gewoon een normaal leven blijven leiden en mij niet laten tegenhouden door angst.
Is antisemitisme of Jodenhaat vaak onderwerp van gesprek in jouw familie? En hoe ga je er het best of veiligst mee om?
Daniel: Nee, het is niet voortdurend het onderwerp van gesprek bij ons thuis. Van tijd tot tijd spreken we er wel over, vooral als er iets gebeurd is, maar het is geen centraal punt in ons dagelijks leven. Meestal is het beste om bij een incident rustig te blijven en de persoon in kwestie te negeren, zolang dat veilig kan.
Tref je veel leeftijdgenoten in jouw sjoel/Joodse gemeenschap en wat hoor je van hen qua nare ervaringen met Jodenhaat?
Daniel: Ja, ik spreek veel leeftijdsgenoten uit de Joodse gemeenschap. Veel van hen maken ongeveer dezelfde dingen mee als ik. Wanneer we op straat zijn, gaan sporten of winkelen, voelen we soms dat we extra moeten opletten. Iedereen heeft wel eens een nare ervaring of kent iemand die iets heeft meegemaakt.
Krijgen Joodse jongeren zoals jij ook adviezen of lessen in zelfverdediging en weerbaarheid tegen antisemitische agressie?
Daniel: Voorop wil ik benadrukken dat wij als Joodse gemeenschap geen agressie willen uitstralen en evenmin oproepen. Dat krijgen wij als jongeren expliciet mee. En ja, er worden soms adviezen gegeven over hoe je het best kunt reageren in bepaalde situaties. Er bestaan ook zelfverdedigingscursussen. Dat geeft jongeren meer zelfvertrouwen en leert ons hoe we rustig en veilig kunnen reageren als er iets gebeurt. Het fundamentele probleem is dat de agressie en spanningen uit het Midden-Oosten steeds vaker naar Europa worden overgebracht.
Hoe neem jij de niet-Joodse buitenwereld waar? Ontvang je soms ook duidelijke steun tegen Jodenhaat of overheerst vooral onverschilligheid, wegkijken?
Daniel: Dat hangt ervan af wie het is en waar je bent. Er zijn zeker niet-Joodse mensen die ons steunen en die begrijpen dat antisemitisme gevaarlijk is. Maar ik heb ook vaak het gevoel dat veel mensen het zien, maar niets doen. Politici spreken er soms veel over, maar in de praktijk gebeurt er niet altijd genoeg.
Toch moet ik zeggen dat in de stad waar ik woon, Antwerpen, de politici meer doen dan op veel andere plaatsen in Europa. Er is bijvoorbeeld extra beveiliging en er staan zelfs soldaten op straat om de Joodse gemeenschap te beschermen. Dat geeft wel een gevoel dat men de situatie serieus neemt. In feite is het in Antwerpen zelf nog relatief mogelijk om herkenbaar als Jood over straat te gaan. Maar zodra men buiten de vertrouwde omgeving van Antwerpen komt, voelt men vaak de noodzaak om het keppeltje af te nemen of zichtbare Joodse symbolen te verbergen. Dat is natuurlijk een zeer ongemakkelijk en pijnlijk gevoel.
Ik denk ook dat de extreme vorm van de islam het leven in Europa voor iedereen moeilijker heeft gemaakt, niet alleen voor Joden. Iedereen ondergaat vandaag bijvoorbeeld strenge veiligheidscontroles op luchthavens, dit alleen omwille van terroristische aanslagen uit het verleden. Ook de aanslag op het Joods Museum in Brussel toont aan dat Jodenhaat en extremisme een gevaar vormen voor de hele samenleving. En de latere terroristische aanslagen op de luchthaven van Brussel en in Molenbeek geven aan dat niemand meer veilig is. Daarom wordt Europa elke dag een grotere uitdaging voor Joods leven, maar eigenlijk ook voor iedereen die in vrijheid en veiligheid wil leven.
Welke betekenis heeft de Joodse staat Israël voor jou, en ook het zionisme?
Daniel: Israël betekent veel voor mij, omdat het de enige Joodse staat ter wereld is. Ook al woon ik er nu niet, het blijft een plaats die belangrijk is voor het Joodse volk. Zionisme betekent voor mij liefde voor iets of iemand, en dat je bereid bent alles te doen om dat te beschermen.
Zie je voor jezelf als Jood nog een leefbare toekomst in Europa?
Daniel: Ik vrees ervoor. Zeker met alles wat er de laatste tijd gebeurt en alle spanningen rond de problematiek van de besnijdenis. Maar eerlijk gezegd denk ik dat niet alleen Joden zich zorgen moeten maken. Ik vrees ook dat gewone christelijke Europeanen stilaan hun eigen toekomst in Europa in gevaar zien komen als de situatie zo blijft evolueren.
Welke boodschap heb je voor bestuurders, journalisten en de samenleving, vooral voor je leeftijdgenoten en jongeren?
Daniel: Mijn boodschap is dat mensen moeten beseffen dat het niet alleen over de Joodse gemeenschap gaat. Als Europa zo verdergaat, komt de toekomst van heel Europa in gevaar. Veel mensen denken dat het alleen een Joods probleem is, maar dat is niet zo. Als men nu niet wakker wordt en duidelijk optreedt, zullen ook hun kinderen later misschien geen veilige en vrije toekomst meer hebben in Europa.