Hij heeft zijn vwo-diploma binnen. De volgende studiestap zal David de Leeuw (schuilnaam, 18) als niet-Joodse jongere na zomer 2026 aan een Israëlische universiteit gaan zetten. Een weloverwogen keuze. David kijkt er al reikhalzend naar uit. In gesprek met de redactie van deze website zet hij de achtergrond (diepe liefde voor het Joodse volk en de Joodse staat) van zijn vertrek uit Nederland glashelder uiteen.
Je draagt een kettinkje met een davidster. En dat voor een niet-Joodse scholier. Waarom? Niet bang voor antisemitische reacties?
David: Al voor 7 oktober 2023 draag ik een ketting met een davidster. Mijn instelling was: “Ik leer Hebreeuws, ik zie veel Israëlische mensen met een davidsterketting, en dat vind ik mooi, dus ik ga er ook één dragen.” Er zat nog niet echt een specifieke reden achter, ik vond het gewoon een mooie ketting.
Ik droeg hem wel altijd onder mijn kleding, al voor 7 oktober, want ik zag niemand in mijn omgeving zo openlijk met een ketting lopen. Vanaf 7 oktober ging ik de davidster veel meer openlijk dragen. Ik vond het vreselijk wat er gebeurde in Israël, was bevreesd voor het leven van mijn Israëlische kennissen die mij hielpen met Hebreeuws leren en wilde ze steunen door mijn ketting te dragen, boven mijn shirt. Zo wilde ik laten zien aan de mensen in mijn omgeving, bijvoorbeeld in de kerk of op school, dat ik Israël steun in de oorlog en dat we samen om Joden heen moeten staan.
Gedurende de oorlog merkte ik de haat die ontstond tegen het Joodse volk en Israël. Ik was met mijn beste vriend naar een restaurant en werd in de wc nageroepen met: “Hij is een Jood!” Ik was al voorzichtiger in die maanden daarvoor, maar sinds deze gebeurtenis werd ik extra alert en besefte ik dat de haat echt diep zit, dus dat ik moet oppassen met wat ik laat zien van mijzelf.
De ketting verdween niet in een laatje ergens onder mijn bed, maar werd wel vaak verstopt achter een vest of onder een shirt. Als ik me veilig voel om hem te dragen, zoals thuis, op school of in de kerk, dan weerhoudt niks mij ervan om hem te dragen. Het is voor mij als een stil protest. In een wereld waar de haat zo diepgeworteld zit en waar we moeten oppassen, draag ik mijn davidster als protest tegen die haat.
Ik hou van het Joodse volk en vind het vreselijk wat ze allemaal moeten ondergaan, dus door deze ketting te dragen protesteer ik daar tegen, maar sta ik ook open voor een gesprek. Ik ben niet bang voor antisemitische reacties. Ik hoop dat als mensen mijn ketting zien ze het niet weerhoudt om met mij te praten, maar ze juist geïnteresseerd worden waarom ik hem draag en hoe ik tegen het huidige conflict aankijk.
Tot mijn grote verrassing kreeg ik op de dag van de diploma-uitreiking een symbolisch cadeau. Een klasgenote gaf mij een armbandje met het woord “Shalom” en een verwijzing naar de tekst van Jesaja 62:1: “Omwille van Sion zal ik niet zwijgen, omwille van Jeruzalem zal ik niet stil zijn, totdat haar gerechtigheid opkomt als een lichtglans, en haar heil als een brandende fakkel.”
Toen ik hier bij stilstond, dat ik op de dag dat ik hoorde dat ik was geslaagd zo’n tekst meekreeg, was ik weer verwonderd. Het is een knipoog van Boven, want deze tekst past heel erg bij mij, want ik zal omwille van Sion zeker niet stilzwijgen, en omwille van Jeruzalem zal ik niet stil kunnen blijven. Daarom ook ga ik naar Israël om er te leren, om zo meer mensen over Israël te kunnen informeren en voor Israël’s gerechtigheid te vechten. Dus dit cadeau was weer een stil symbolisch moment in mijn proces naar Israël toe, waar ik niet alleen heen ga, maar met God die voor mij uit gaat en mij leidt, in elk moment.
Na de zomer vertrek je naar Israël voor studie. Wat drijft je daarin?
David: Laat ik beginnen met te zeggen dat mijn liefde voor Israël zo groot is, dat het voor mij een logische vervolgstap is na mijn middelbare schoolperiode. Ik leer al lang Hebreeuws, en ben ontzettend geïnteresseerd in de geschiedenis van Israël en het Jodendom, dus ik wil graag hier meer over leren, ook al heb ik al veel onderzocht in mijn vrije tijd.
Op school voel ik me vaak niet helemaal begrepen, ik kan met iedereen goed optrekken, maar sta vaak toch alleen in sommige opzichten, zoals hoe ik denk over Israël of over mijn geloof. Daarom is het vaak moeilijker voor mij om raakvlakken te vinden met schoolgenoten, terwijl ik in Israël nu al een heel aantal raakvlakkenaantreft, zoals de Joodse cultuur waar ik best in thuis ben, de Hebreeuwse taal (Ivriet) en de liefde voor het land. En met de meeste Israëli’s deel ik dezelfde opvattingen over de oorlog, dus er zijn veel aanknopingspunten. Ik merk ook, als ik met Israëli’s praat, dat ik me op mijn gemak voel en dat ik net als hen ben, terwijl ik dat in mijn klas bijvoorbeeld best mis. Hierdoor voel ik me in Israël meer thuis dan in Nederland, en dat helpt mee voor mijn studie.
Eind september of begin oktober vertrekt het EL AL vliegtuig van Amsterdam naar Tel Aviv, waarin ik hoop te zitten op een enkeltje naar Israël. Ik heb deze keuze weloverwogen gemaakt. Op welke plek kan je beter leren over het Jodendom en Israël dan in Israël zelf? Ik hoop ook mensen daar te laten zien dat er ook mensen zijn buiten Israël die van ze houden en steunen.
Tussen haakjes: ben je al eerder in Israël geweest?
David: Ja, in 2022 ben ik voor het eerst in Israël geweest, en in december 2025 tot 2 januari 2026 hebben we opnieuw het land bezocht. Beide keren was ik in Israël met mijn ouders met een zelf georganiseerde reis, een roadtrip. De tweede keer heb ik zelf de reis georganiseerd en gepland, zoals de plekken die we hebben bezocht en waar we zouden gaan overnachten.
En trok het land je toen meteen aan bij die eerste fysieke kennismaking?
David: Ik vond Israël een prachtig land, al meteen toen we landden op Ben Gurion Airport. Wat een prachtige vluchthaven is dat toch! We liepen de airport uit en het eerste wat ik zag waren de palmbomen, en voor iemand die mij een beetje kent zegt dat al genoeg, want ik houd ontzettend van palmbomen. Het sfeertje is gelijk gezet voor mij, een palmboom laat het voelen als een tropisch land, ze kleuren het straatbeeld groen, en dat vind ik erg mooi. Dus een van de eerste foto’s die ik heb gemaakt waren dan ook de palmbomen op Ben Gurion Airport.
Het land was prachtig, ik heb er veel foto’s gemaakt, maar het gevoel van thuis had ik toen nog niet. Het was voor mij als een heel mooi vakantieland, waar ik zeker nog eens naar terug zou willen. Maar wat is Israël toch mooi hè, de Dode Zee met de prachtige bergen eromheen, de stranden van Tel Aviv, het prachtige Jeruzalem, en het Karmelgebergte niet te vergeten.
Dit vond ik toen al hoor, in 2022, maar in de jaren erna ben ik pas gaan beseffen hoe mooi het eigenlijk is, maar ook hoe bijzonder het is dat het een Joods land is waar de Bijbelverhalen zich echt hebben afgespeeld. Maar dat het land indruk op mij heeft gemaakt bleek wel duidelijk de dagen erna, want na de reis ben ik gelijk met Hebreeuws begonnen op een net nieuw ontdekte applicatie (voor mij), namelijk Duolingo.
Ik had al eerder Hebreeuws geleerd, namelijk op de basisschool, maar doordat ik naar de middelbare school was doorgestroomd waren die lessen voorbij. Ik heb na een jaar contact gelegd met een Israëlische mevrouw die ik had ontmoet in Israël, waar ik het nummer van had doordat we in haar AirBnb hadden overnacht. Zij heeft mij erg geholpen bij het leren van Hebreeuws. Dus na de eerste fysieke kennismaking met Israël begon de liefde te komen voor het land.
Staat het thuisfront achter je studiekeuze? Of sterker nog, hebben je ouders dat gestimuleerd?
David: Oh, mijn thuisfront staat zeker achter mijn keuze. Voor mij was het al snel interessant om eventueel na mijn vwo in Israël iets te doen, zoals vrijwilligerswerk of iets dergelijks. De keuze om te gaan studeren aan een Israëlische universiteit kwam vorig jaar, nadat ik erg interessante studies had gevonden en een zoomgesprek bijwoonde met de universiteit. Mijn lerares Hebreeuws had mij deze universiteit aangeraden.
Mijn ouders waren in het begin kritisch, met vragen als: hoe ga je dat betalen? Het was in hun ogen meer een droom dan iets werkelijks, en logisch ook, want als ouders moet je toch realistisch nadenken.
Na veel maanden van informatie verzamelen en zelf een reis naar Israël te organiseren, werd het allemaal realistischer. Na ons bezoek aan de universiteit hadden mijn ouders ook sterk het gevoel dat ik daar meer op mijn plek zit en dat daar de toekomst ligt, in vergelijking met Nederlandse universiteiten die steeds meer deuren sluiten voor Israël.
Na ons bezoek was het duidelijk voor hen, maar ook voor mij, want ik had nu eindelijk een beeld bij de universiteit en kan me er veel meer op focussen in plaats van dat het ver weg voelt. Mijn broers en omgeving,zoals mijn beste vrienden, staan ook achter de keuze. Uiteindelijk is het toch mijn keuze, en zal ik ook dingen moeten opofferen ervoor. Ik zal daar ver weg zijn van familie, maar gelukkig ook weer dichtbij via de telefoon. Het zal wennen worden, maar vanzelf goed komen.
Voor dit besluit oriënteerde je ook op Nederlandse universiteiten. Waarom vielen die voor je af?
David: Op veel Nederlandse universiteiten worden deuren gesloten voor Israëlische samenwerkingen. In Leiden kon ik bijvoorbeeld een halfjaar naar Jeruzalem gaan in mijn derde jaar, als een uitwisseling, maar door de oorlog is deze optie niet meer mogelijk. Ook bij andere universiteiten worden Israëlische wetenschappers geweerd, terwijl ik juist daar me mee bezig wil houden.
Ook neemt de interesse erg af, want vorig jaar was er maar één student die de studie Hebreeuws heeft afgerond aan de Universiteit Leiden. Deze studie leek mij interessant, ook al praat ik al Hebreeuws. In mijn eentje in de klas zitten lijkt mij helemaal niks. Andere studies over het Jodendom en Israël nemen ook af, waardoor ik niet echt veel keuze heb om te studeren wat mij echt leuk lijkt. Aan de Israëlische universiteit daarentegen zijn er genoeg studies die ik leuk vind, wat het contrast voor mij groot maakt.
Ook is de veiligheid een groot ding voor mij. Ik merk nu al dat ik in mijn leefomgeving mijn davidster moet verbergen, en dat pro-Israël zijn hier niet gewaardeerd wordt. Elke dag als ik naar school ging zag ik op z’n minst één Palestijnse vlag, en een hele hoop stickers. Het doet mij pijn om dit te zien, dat ik me zo moet inhouden en dat de andere partij zich zo mag uitdrukken. Aan de universiteit zal dit mij zeker extra raken, want door iets over Israël of het Jodendom te gaan studeren breng ik mijzelf in een bepaalde positie die onveilig kan zijn en waar ik veel opmerkingen en kritiek op kan krijgen. Pas hoorde ik een verhaal van een Joodse student aan de UVA die gewoon werd genegeerd in de klas, werd buitengesloten en als hij iets vroeg er gewoon niet werd gereageerd. Is dit dan wat ik wil? Ik zal mezelf erg tekort doen door zo’n positie in te nemen.
Ik heb hiernaast ook nog eens geen zin om steeds maar weer de discussie aan te moeten gaan met andere studenten over Israël. Ik wil gewoon studeren en mezelf kunnen ontwikkelen zonder een advocatenrol aan te nemen, zonder dat ik de hele situatie eerst heb bestudeerd. Ik doe dat nu al met de kennis die ik heb, maar om dit nou ook aan de universiteit te gaan doen, daar heb ik gewoon simpelweg geen zin in. In Israël is dit veel minder, want de opvattingen over de Joodse staat komen daar veel meer overeen met mijn opvattingen.
Hierdoor vallen eigenlijk alle studies af, in Leiden en in Amsterdam. Daarbij is het ook nog eens leuk om te studeren in een ander land, in een andere cultuur, waar ik me bovendien veel meer thuis in voel. Hierdoor was de keuze niet echt heel moeilijk.
Jouw passie voor het Jodendom en de Joodse staat botst frontaal met een Nederlandse samenleving waar de demonisering van alles wat Joods is de klok slaat. Dat moet je enorm pijn doen. Hoe verwerk je dat? Wil je er ook iets tegen doen?
David: Af en toe ga ik de discussie aan met pro-Palestijnen, maar daarbij let ik altijd op mijn veiligheid. Stel ik word nou gefotografeerd en die foto’s worden verspreid onder de pro-Palli-gemeenschap in Nederland, en ze zien mij op straat, wat zal er dan gebeuren? Hier ben ik toch best bevreesd voor, en dit doet me erg pijn dat ik hier zo over na moet denken.
Elke dag als ik het nieuws open zie ik wel weer iets tegen Israël…. En zelfs in de kerk zijn er negatieve opvattingen over Israël. Het lijkt wel of er helemaal niks aan is te doen. Zelfs de ouderen keren zich tegen de Joodse staat. De Tweede Wereldoorlog heeft zich hier 80 jaar geleden afgespeeld, hoe kan het nou zo zijn dat we weer precies verkeren in de jaren van voor die oorlog?!
Ik snap het niet, en inderdaad doet het me erg pijn. Ik verwerk het door muziek te maken, ik speel piano en heb een tijdje nog klarinet gespeeld, waar ik allemaal Joodse en Israëlische liederen op speel. Ook praat ik met veel Israëli’s van mijn leeftijd, die mij weer wegtrekken bij de haat die er hier zo is en me gewoon weer thuis laten voelen. En af en toe ga ik naar Amsterdam om koosjere producten te halen, koosjer te eten en Israëli’s te ontmoeten, dat helpt mij ook heel erg. Je voelt dan weer de liefde, waardoor je erbovenuit wordt getild. En hierdoor doet het mij extra pijn om de houding te zien tegen de Joodse staat. Deze mensen zijn voor mij de mooiste mensen die er zijn, het land is voor mij het mooiste land dat er is, hoe kan het nou zo zijn dat Nederland er zo tegen is dat de dood zelfs wordt gewenst aan Joden en Israël?
Ik hoop in Israël iets te gaan doen om de wereld te laten zien hoe Israël echt is. Het ligt alleen heel erg aan de veiligheid van mijn ouders en mijn familie. Hoe erg zou ik het vinden als zij straks onveilig worden door mijn publicaties. Daarom ben ik ook terughoudend met wat ik publiceer en zeg. Maar ik denk dat ik straks toch wel iets van een rol ga aannemen om de Joodse staat te verdedigen.
Tot welke reacties leidt die pro-Joodse houding van jou bij je leeftijdsgenoten? Soms felle discussies?
David: Oh, ik heb al vaak discussies gehad met leeftijdsgenoten, en meestal eindigt het dan met een opmerking zoals: jij bent gebrainwashed. En ik eindig meestal met iets menselijks: ik hoop dat het je goed mag gaan in je leven, of dat je nog een gezegende dag mag hebben. Ik wil leeftijdsgenoten behandelen als mensen, maar ze verlagen zich zo erg door uitspraken te doen die gewoon niet kunnen. En straks aan de universiteit zal dit nog wel heftiger worden als ik in een niet-christelijke bubbel zit, want dan zijn bepaalde regels die wij als christenen hebben er niet, zoals respect voor elkaar hebben en niet schelden. Ik heb daar gewoon geen zin in, je wordt er niet blij van, dus daarom ben ik blij dat ik in Israël ga studeren.
Jij gaat wekelijks naar de kerk. Vind je dat er in de kerk, bij christenen, voldoende aandacht is voor de Joodse geschiedenis, cultuur, staat (Israël)? Alleen al op basis van het Oude Testament zou je dat toch mogen verwachten. Wat hoorde je bijvoorbeeld op catechisatie?
David: In de kerk wordt de houding tegenover Israël steeds negatiever. Terwijl we zo vaak zingen over Israël en zijn volk in onze psalmen. Er staat zelfs in de Bijbel dat Israël Gods oogappel is, zegt dit niet genoeg? We mochten dit jaar geen Israëlische vlag neerzetten op Israëlzondag, hoe is dit toch mogelijk? “We vlaggen voor geen enkel land”, nou en dat op Israëlzondag.
Vooral het laatste jaar laat de kerk Israël links liggen, terwijl het land juist zoveel steun nodig heeft. Waar zijn we toch allemaal mee bezig? Als je Israël zegent word jij gezegend! Dus wees nou een keer egoïstisch en ga achter Israël staan, en je zal zien dat je zoveel meer zal krijgen en jezelf echt beloont!
Wat er op catechisatie over Israël is gezegd weet ik niet meer, maar de focus lag er niet op.
Welke boodschap wil jij Nederlandse jongeren meegeven als het gaat om Israël?
David: Blijf zelf nadenken en durf als een vis tegen de stroom in te zwemmen! Neem niet zomaar alles aan van iedereen, want er is zoveel desinformatie. En bezoek Israël eens, je zal zien dat het land mooier is dan je denkt.
Noot redactie: de werkelijke naam van David de Leeuw is bij de redactie bekend. De prachtige foto's zijn van David de Leeuw.
Oproep: David is bezig met de laatste voorbereidingen voor zijn vertrek naar Israël. Hij is hard op zoek naar huisvesting. Vandaar zijn vriendelijke verzoek om hulp (contactadressen) daarbij! Graag reacties naar de leden van de redactie van antisemitismenieuws.nl: amandakluveld@gmail.com en belderbastiaan@gmail.com.
