“Na enig speurwerk was ik de dader op het spoor gekomen. Hij had zich ook aan andere uitspraken schuldig gemaakt. Zo zei hij onder andere: ‘Nu hebben we weer les van die strontjood’ en ‘Alle Joden moeten vergast en omgebracht worden.’” Boven elk hoofdstuk in zijn schokkende en daarom leerzame boek “Sechs Millionen, wer bietet mehr? - Judenhass an deutschen Schulen” (Zes miljoen, wie biedt meer? – Jodenhaat op Duitse scholen) plaatst Ben Salomo berichtjes, reacties op zijn talloze gastlessen voor scholieren en leraressen/leraren of teksten van Bob Dylan of van eigen hand. Bovenstaand citaat behelst zo’n berichtje aan de auteur. We lopen er een aantal na.

Iedere dag doet Peter de Porto zijn rondje in Den Burg, op het eiland Texel. Let wel, getooid met de Israëlische vlag. Veel onbegrip, maar evengoed veel adhesie is daarbij zijn deel. ‘Verborgen Joden’ spreken hem aan, soms zelfs in het Hebreeuws. Leidraad voor de Porto is Gods stem: Neem je plaats in bij Zijn volk, het Joodse, en laat zien waar je staat in een tijd waar Jodenhaat ook in ons land volop woekert.

“Het was perfect. Te perfect, zoals op het eind bleek. Een modern uitgerust gymnasium. Naast de ingang prijkt het logo van de “School zonder racisme – School met moed”. Oprecht betrokken leraren, werkelijk geïnteresseerde leerlingen. Veel slimme vragen, geen enkel incident. Een modelschool. Desondanks eindigde het met een bittere pil.” In het hoofdstuk over “Jodengrappen” in zijn boek “Sechs Millionen, wer bietet mehr? – Judenhass an deutschen Schulen” (Zes miljoen, wie biedt meer? – Jodenhaat op Duitse scholen) doet Ben Salomo uit de doeken wat hem overkwam tijdens een lezing in een plezierige omgeving in Osnabrück, Westfalen.

Kijk naar het verhaal achter de brief van Harpo Marx uit 1941

Via de sociale media leeft Janny Bloemendal intens mee met de ononderbroken overlevingsstrijd van de Joodse staat Israël en zijn burgers. De hedendaagse obsessie met en demonisering van Israël in Nederland raken haar diep. Een op feiten en persoonlijke ervaring gebaseerd tegengeluid lijkt op voorhand zinloos is Bloemendals trieste ervaring. In deze collectieve anti-Israëlische, zeg maar gerust anti-Joodse indoctrinatie spelen westerse media de schuldige hoofdrol, concludeert ze. Wellicht juist daarom luidt haar dringende boodschap: kijk niet weg wanneer Jodenhaat zich openlijk manifesteert. Een oproep tot nationale navolging.

Nederland kent een opvallende morele tegenstrijdigheid. Joden worden herdacht, beschermd en geprezen, maar tegelijkertijd wordt de ruimte om een wezenlijk onderdeel van het Joodse leven te praktiseren steeds verder ingeperkt. De dreigende afschaffing van de koosjere slacht (sjechita) is daarvan een voorbeeld. Het probleem is niet dat Joden openlijk worden afgewezen. Het probleem is dat een samenleving zegt Joden te waarderen, maar tegelijkertijd de ruimte steeds kleiner maakt om als Jood te leven.

Wereldreiziger is hij gebleven Jair Eisenmann, inwoner van Jeruzalem, maar niet langer als actief internationaal zakenman. “In Mokum voelde ik me thuis, in Amsterdam niet meer”, geeft hij in ons interview kort en krachtig aan. “Dat ik mij als Jood in delen van Europa minder vrij voel om zichtbaar Joods te zijn dan vroeger, vind ik misschien wel de pijnlijkste verandering van de afgelopen jaren.”

Hij heeft zijn vwo-diploma binnen. De volgende studiestap zal David de Leeuw (schuilnaam, 18) als niet-Joodse jongere na zomer 2026 aan een Israëlische universiteit gaan zetten. Een weloverwogen keuze. David kijkt er al reikhalzend naar uit. In gesprek met de redactie van deze website zet hij de achtergrond (diepe liefde voor het Joodse volk en de Joodse staat) van zijn vertrek uit Nederland glashelder uiteen. 

De recente brief (zie hier beneden) van minister Rianne Letschert over antisemitisme en culturele boycots is een opmerkelijk document. Herhaaldelijk benadrukt zij dat antisemitisme geen plaats heeft in het Nederlandse culturele leven, dat Joodse kunstenaars vrij moeten kunnen optreden en dat discriminatie onaanvaardbaar is. De brief onderstreept het belang van artistieke vrijheid en de bestaande juridische waarborgen. De toon is zorgvuldig, beheerst en geruststellend. Toch blijft na lezing een fundamentele vraag onbeantwoord: welk gedrag baart de minister precies zorgen?

Zelfs nu de Jodenhaat in ons land tot een alarmerend volume aanzwelt, zwijgt de kerk. Niet alle gelovigen zwijgen, niet alle ambtsdragers, gelukkig niet. De organisatie Christenen voor Israël is daarvan een bemoedigend voorbeeld. In de door haar tegengeluid opgeroepen laster en bedreiging leeft de “haat van de wereld” waar Jezus van spreekt (Joh. 15:18, 17:14). Het is de haat waar dominante groepen in christelijk Nederland vooralsnog voor wegduiken. Juist die instanties die zich min of meer als de stem van de kerk presenteren en die op landelijke aandacht mogen rekenen: synodes, bisschoppen, de Raad van Kerken – die zwijgen.

Fysieke Jodenhaat (bedreiging met scheermes) is de jeugdige Antwerpenaar niet vreemd, noch zijn leeftijdgenoten van de plaatselijke sjoel. Desondanks wenst Daniel R. een normaal leven te blijven leiden, zij het in alle waakzaamheid. Tegelijkertijd richt hij in het interview waarschuwende woorden aan alle burgers op ons continent, die in vrijheid en veiligheid willen leven. Islamitisch extremisme moet niet alleen Joden in Europa ernstige zorgen baren, maar evengoed christenen en seculieren.  

Op veel plaatsen staan mensen stil bij de Nakba (letterlijk “ramp” ofwel massale ontheemding Palestijnen 1948, red.). Dat is op zich begrijpelijk. Tragedies mogen en moeten worden herdacht. Bezinning op en over het verleden kan tot meer zelfdwang, empathie en compassie leiden. Echter, er is ook een gevaar voor het herschrijven van een historische gebeurtenis waarbij er slachtoffers en daders ontstaan met consequenties voor het heden en de toekomst. In de nieuwe traditie en toespraken bij de Nakba-herdenkingen ontbreekt iets wat juist het meest relevant is.