De positie van Joodse politiemensen binnen de Nederlandse politie staat onder druk. Volgens Max Engelander, oprichter en oud-voorzitter van het Joods Politienetwerk (JPN), is er sprake van een zorgwekkende ontwikkeling die verder reikt dan alleen de Joodse gemeenschap.
Angstcultuur binnen de politie
Volgens Engelander is er binnen de politie sprake van een groeiende angstcultuur.
“Voor politiemensen van Joodse afkomst is het steeds moeilijker geworden om zich vrij en veilig te voelen,” stelt hij. “Zeker wanneer onderwerpen zoals Gaza op de agenda komen en je ziet wat er door collega’s op social media wordt gepost over het conflict in het Midden-Oosten.”
Hij trekt een duidelijke parallel met het academisch onderwijs, waar Joodse studenten en docenten zich eveneens onveilig voelen. “Als politiemensen – soms zelfs herkenbaar als politiefunctionaris – dergelijke uitingen doen, dan kun je er niet omheen: Joodse collega’s voelen zich daardoor minder veilig.”
Volgens Engelander heeft het plotselinge vertrek van het bestuur van het Joods Politienetwerk in 2025 daar direct mee te maken. “Hoe het ook naar buiten is gebracht, naar mijn overtuiging is dat besluit sterk beïnvloed door een angstcultuur. Alles wat je zegt wordt gewogen, gecontroleerd en gemonitord. Dat maakt het bijna onmogelijk om vrij te opereren.”
Verzwakking van het Joods Politienetwerk
Dat het JPN zich tegenwoordig minder krachtig profileert, raakt hem persoonlijk.
“Als oprichter en oud-voorzitter doet dat pijn. Men probeert het wel, maar de ruimte is er simpelweg niet meer. Alles ligt onder een vergrootglas, terwijl andere politiemedewerkers zich op social media vrijelijk en soms zeer uitgesproken uitlaten.”
Volgens Engelander ontstaat hierdoor een scheve situatie waarin juist degenen die bescherming nodig hebben, zich het meest geremd voelen.
Rol van andere politienetwerken en activisme
Engelander uit scherpe kritiek op recente ontwikkelingen binnen andere politienetwerken. Zo noemt hij de samenwerking van het Politiekennisnetwerk Bijbelgordel met de activiste Janneke Stegeman. “Dat verbaast mij eerlijk gezegd niet, maar het is wel zorgelijk. Wanneer uitgesproken activisten een podium krijgen binnen politiekringen, ondermijnt dat de neutraliteit waar de politie voor hoort te staan.”
Ook is hij kritisch op de rol van Mohammed El Arrag, voorzitter van het Nederlands-Marokkaans Politienetwerk. “Het is onbegrijpelijk dat iemand die openlijk het principe van neutraliteit ter discussie stelt, tegelijkertijd de ruimte krijgt om uitgerekend Stegeman uit te nodigen bij de korpsleiding van de Nationale Politie in Den Haag en daar zelfs lof voor ontvangt via officiële politiekanalen.”
Gevoel van onveiligheid bij Joodse agenten
Volgens Engelander hebben deze ontwikkelingen directe gevolgen voor de veiligheid en het vertrouwen van Joodse politiemensen. “Hoe moet je je als Joodse agent nog veilig voelen als collega’s openlijk afstand nemen van neutraliteit en de korpsleiding daar niet tegen optreedt – of het zelfs faciliteert?”
Hij noemt de situatie ronduit zorgelijk: “Het feit dat dit gebeurt zonder duidelijke correctie vanuit de leiding, geeft een signaal af dat de politie niet langer consequent neutraal opereert.”
Breder probleem voor de rechtsstaat
Engelander benadrukt dat het probleem verder gaat dan alleen de Joodse gemeenschap. “Als binnen een organisatie als de politie persoonlijke overtuigingen zwaarder gaan wegen dan professionele neutraliteit, dan raakt dat de kern van de rechtsstaat.”
Volgens hem is het essentieel dat de politieleiding hier duidelijk stelling in neemt.
“De politie moet een instituut zijn waarop iedereen kan vertrouwen – ongeacht achtergrond of overtuiging. Zodra dat vertrouwen onder druk komt te staan, raakt dat de hele samenleving.”
Eerdere bijdragen Max Engelander
Politie en het Joods Politie Netwerk: hoe neutraliteit wordt verruild voor hypocrisie