Als rechtgeaard Rotterdammer woonde Adri Vermaat, oud-journalist en ombudsman van de vroegere verzetskrant Trouw, donderdagmiddag 30 juli 2026 de jaarlijkse herdenking bij van de deportatie van Joodse burgers van de Maasstad en omgeving tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een extra beladen bijeenkomst vanwege verzet van twee politieke partijen in de Rotterdamse Raad tegen de deelname van de Israëlische ambassadeur Zvi Aviner Vapni. In een nabeschouwing blikken we met Vermaat terug op de herdenking bij Loods 24.
Wat is uw algemene indruk van de zojuist afgelopen plechtige herdenking van de deportatie van de Joden uit Rotterdam en omgeving tijdens de Tweede Wereldoorlog?
Adri Vermaat: De Joodse gemeenschap in Rotterdam zal zich ongelooflijk gesterkt voelen door de massale opkomst bij de jaarlijkse herdenking van Loods 24. Er waren vele honderden belangstellenden of zelfs meer uit heel Nederland. Zo waren onder meer oud-minister Uri Rosenthal, verscheidene Tweede Kamerleden en ook Frits Barend onder de aanwezigen.
Misschien door de forse politie-inzet en het wakende oog van speciale beveiligingsfunctionarissen hing er aanvankelijk enige spanning in de lucht. Dat had uiteraard te maken met de onrust die de afgelopen weken ontstond over de komst van de Israëlische ambassadeur naar deze herdenking. Voor de organisatie van Loods 24 iets om rekening mee te houden en voor burgemeester Carola Schouten en de politieleiding een extra zorg.
Achteraf kunnen we zeggen dat de herdenking waardig verliep, op een toch weer door pro-Gaza-activisten veroorzaakte kortdurende ordeverstoring na.
Zowel burgemeester Schouten als de Israëlische ambassadeur Zvi Aviner Vapni hielden toespraken. Waren die speeches “to the point”?
Adri Vermaat: De ambassadeur hield volgens afspraak de politiek en de actuele situatie in Gaza buiten zijn toespraak. Hij refereerde met name aan de pijn die Rotterdam leed in de Tweede Wereldoorlog en die ook nu in onder meer de Joodse families in Rotterdam, voor zover ze de oorlog overleefden, pijn doet.
Schouten noemde het ‘systematisch ombrengen’ van zes miljoen Joden in de Tweede Wereldoorlog ‘met niets te vergelijken’. Zonder Gaza en Palestijnen of andere oorlogen of gewapende conflicten te benoemen zei zij dat ‘we ook vandaag beelden van oorlog, geweld en menselijk leed zien, die velen raken’. ‘Daarom staan we hier’, voegde zij toe. ‘Omdat deze plek leert waar ontmenselijking toe kan leiden.’
Een sterke toespraak. Het kwam bij mij over als een revanche op de kritiek die ze kreeg op haar eerdere verklaring ‘begrip’ te hebben voor het protest tegen de komst van de Israëlische ambassadeur. Schouten legde toen wél een direct verband met het optreden van Israël in Gaza en het leed daar.
Treurig genoeg moest de herdenking enkele minuten worden onderbroken. Wat hebt u daarvan meegekregen?
Adri Vermaat: Ik wil niet stellen dat de herdenking werd overschaduwd door de vijf, zes activisten die zich bij de opkomst van ambassadeur Zvi Aviner Vapni verbaal tegen hem en Israël keerden. Dat zou te veel eer zijn voor zulke ordeverstoorders. Zo’n daad blijft niettemin zeer respectloos, schaamteloos. Bovenal is het amoreel.
Ik vraag mij werkelijk af of de activisten tot pakweg een week geleden ooit van Loods 24 hadden gehoord. ‘Free Free Palestine’, schreeuwde de activiste die bij toeval naast mij stond. Nog voor de politie was toegesneld, was de activiste door een omstander getackeld en in de tang genomen.
Ook elders onder het publiek ontstond onrust. Zodanig dat de herdenking kort moest worden onderbroken. Joodse aanwezigen zetten hierop spontaan hun bekende volkslied ‘Hava Nagila’ in en zwaaiden met de Israëlische vlag. Mensen die de Israëlische ambassadeur tijdens zijn toespraak de rug toekeerden, werden door omstanders eigenhandig van hun plek verwijderd.
Als Rotterdammer weet u als geen ander dat de stad aan de Maas gezien zijn internationale commerciële karakter een wereldwijde reputatie heeft op te houden. Die staat toch haaks op een politieke verstoring van nota bene de herdenking van de eigen Joodse slachtoffers van de Holocaust. Graag uw visie!
Adri Vermaat: Hoe kort de onderbreking ook was, overeind blijft dat in Nederland voor de zoveelste keer een Joodse plechtigheid is verstoord of anderszins een Joodse instelling en/of de individuele Jood het moet ontgelden.
Ik ken een Joodse vrouw die de tachtig inmiddels is gepasseerd en van wie ik weet dat zij in 1942 of 1943 door haar oom is gered uit Loods 24. Die man, die held, griste haar in de chaos van het moment weg voor de ogen van de nazi’s. Die op Katendrecht geboren vrouw heeft haar leven aan die oom te danken. De vrouw over wie ik het hier heb, ziet de laatste jaren het antisemitisme en de Jodenhaat opbloeien. Als Rotterdammer schaam ik me hiervoor.
Dat het antisemitisme en de Jodenhaat in sommige kringen vandaag de dag en ook door een deel van de politiek keihard wordt ontkend, roept bij mij geen schaamte op. Wel onbehagen, soms zelfs woede. Inderdaad, daar zit een zekere machteloosheid in verpakt. Neem het protest van de fracties van Denk en de Partij voor de Dieren. Kennen hun leiders liefde voor Rotterdam of hebben ze er weinig tot niets mee, behalve het ophitsen van bevolkingsgroepen, het uitspelen tegen elkaar?
Het is geen geheim dat Denk zijn zetels in de Rotterdamse gemeenteraad vooral dankt aan stemgerechtigden van niet-westerse herkomst in de stad. Verdienen die mensen niet een veel betere partij dan een fractie die vooroploopt zodra een Israëlische ambassadeur op een Joodse herdenking spreekt, maar aan wie het toverwoord ‘verbinding’ kennelijk niet is besteed. Slecht voor Rotterdam, slecht voor de lokale samenleving. De kloof tussen Rotterdammers onderling groeit en groeit. Dat leidt tot meer ongemak en voor de stad als geheel tot meer reputatieschade.
Reactie plaatsen
Reacties