“Na enig speurwerk was ik de dader op het spoor gekomen. Hij had zich ook aan andere uitspraken schuldig gemaakt. Zo zei hij onder andere: ‘Nu hebben we weer les van die strontjood’ en ‘Alle Joden moeten vergast en omgebracht worden.’” Boven elk hoofdstuk in zijn schokkende en daarom leerzame boek “Sechs Millionen, wer bietet mehr? - Judenhass an deutschen Schulen” (Zes miljoen, wie biedt meer? – Jodenhaat op Duitse scholen) plaatst Ben Salomo berichtjes, reacties op zijn talloze gastlessen voor scholieren en leraressen/leraren of teksten van Bob Dylan of van eigen hand. Bovenstaand citaat behelst zo’n berichtje aan de auteur. We lopen er een aantal na.
Op pagina 15 haalt Ben Salomo een ontvangen bericht aan: “De vraag ‘waar kom je vandaan?’ hoor ik bijna dagelijks in Duitsland. Die vraag is voor mij niet simpel te beantwoorden. Want op grond van mijn geloof en mijn achtergrond en uiterlijk kan ik allereerst ‘niet Duits’ zijn. Ik ben een in Duitsland geboren Jodin met Jemenitisch-Israëlische en Tsjechische wortels.” Wat een fascinerende levens- en familiegeschiedenis gaat hierachter schuil!
Zes pagina’s verder citeert de gastleraar zichzelf en wel op een directe, zeer strijdbare wijze, de rode draad trouwens in zijn optreden: “Ze brullen ‘Jood, Jood’, noemen we ‘laf zwijn’, maar ik weet, waar ik sta, wanneer hun horden weer schreeuwen, ‘Kom naar buiten en strijd alleen’. Ik wijk niet terug, wanneer de haat ze weer verenigt. Ze brullen ‘Jood, Jood’, noemen me ‘laf varken’, maar ik weet, waar ik sta, wanneer de horden weer schreeuwen, ‘Kom naar buiten en strijd alleen’. Ik wijk niet terug, neen, neen, neen!”
Meteen daarop volgt op pagina 22 een reactie aan het adres van de schrijver: “Ik herinner me helaas geen tijd in Duitsland zonder antisemitisme. Echter, het meest kwam ik dat tegen in mijn schooltijd. De discriminering van Joden en zwarten was absoluut geen uitzondering op A. in Mannheim. Mijn leraar natuurkunde vroeg in zijn eerste les of er ook Joodse leerlingen in de klas waren. Nadat ik me al van slag meldde, verklaarde hij mij dat Joden vreselijke dierenkwellers zijn en geen recht op koosjer slachten mogen hebben.” Geen tijd zonder Jodenhaat in Duitsland… Woorden die blijven haken.
Eveneens van Joodse zijde kreeg Ben Salomo de volgende noodkreet: “Joodse leerkrachten staan voor de grote vraag of ze de schoolleiding op de hoogte moeten stellen van hun geloof met het risico van discriminatie of dit moeten verzwijgen. Joodse leerkrachten, evenals Joodse leerlingen, figureren telkens weer (vaak onvrijwillig) als vertegenwoordigers van de Joodse religie of Israël, ongeacht in welk vak ook, in het geschiedenisonderwijs, in godsdienstlessen of die over wereldoriëntatie. Dat zijn voorvallen die openlijk besproken moeten worden! Hoe kan het zijn dat het bevoegd gezag steeds weer de gezondheid van leraren preekt & dan op de extreemste antisemitische incidenten niet reageert.”
Inmiddels is er in Duitsland een vereniging van Joodse onderwijskrachten opgericht. De geciteerde noodkreet die Ben Salomo doorgeeft, onderstreept de urgentie van ook deze specifieke bundeling van Joodse krachten. Parallelle centrale Joodse belangenorganisaties kent ons buurland onder andere ook voor academische docenten, studenten, journalisten en juristen. Let wel, naast de zeer actieve Zentralrat der Juden in Berlijn!
Een bijzonder grievende behandeling op school meldde een andere Joodse persoon aan Ben Salomo. “Ik ben als Jood opgegroeid in het Taunusdisctrict. Ik was daar op een gymnasium en heb toen aan een ‘goede’ vriend verteld dat ik Joodse wortels heb. Dat raakte breed bekend. Voortaan had ik problemen. Werd antisemitisch beledigd en gepest. Toen ik na maandenlange antisemitische beledigingen door medescholieren een van de daders in het gezicht sloeg, omdat de maat voor mij vol was, werden alle klassen opgetrommeld voor mij en die medescholier. Ik kreeg tijdens die bijeenkomst het dreigement te horen van school te worden gestuurd en hij zou bij herhaling naar een andere klas worden overgeplaatst. Met andere woorden: zou er nog iets voorvallen, dan had hij van klas moeten wisselen en ik zou van school zijn gevlogen.”
Heel cynisch, maar volstrekt begrijpelijk is de boodschap die Ben Salomo boven het hoofdstuk “In the Ghetto” door- en meegeeft: “Wat dienen Yidden in een positieve context te schrijven? Dat ze zich weer als in de tijden van de Republiek van Weimar voelen? Dat ze alweer overleggen, wat ze in hun koffers pakken? Dat ze dit keer niet alleen het gevaar van links en rechts in het oog moeten hebben, maar ook dat van de moslimse ‘nieuwe bondsburgers’? Dat ook met hun aan deze republiek neergetelde belastinggelden de moordenaars van hun volk betaald worden?”
Dan toch maar emigreren? Wat blijven inhoudt, blijkt zonneklaar uit een reactie die Ben Salomo afdrukt: “Emigreren is voor ons tot dusverre niet aan de orde. Onze familie in Haifa zegt, blijf liever in Europa voordat jullie hier in een rakettenhagel komen. Liever zijn wij hier en alleen de nodige personen weten wie wij zijn.”
Een Jodin, begin dertig, afkomstig uit Oekraïne, informeert Ben Salomo in een berichtje hoe bijzonder fijn ze het heeft gehad in Beieren nadat ze daar als tienjarige met haar familie arriveerde. Ze was “zeer goed behandeld”. Door iedereen! Begin twintig ging ze studeren in Frankfurt. “Voor de eerste keer moest ik leren dat “Du Jude” in bepaalde kringen als belediging tot het alledaagse taalgebruik behoort. Persoonlijk moest ik daarna horen: ‘Wat, jij bent Jodin? Heeft je papa ook een paar panden in Westend?’”
We sluiten af met de onvertaalde tekst van Ben Salomo uit 2020, onder “Prolog: 80 Jahre” (pagina 11):
Wie viele Mahnmale braucht es noch,
bis uns die letzte Träne aus den Augen tropft,
jüdisches Leben, genau genommen,
Synagogen, Museen, wie ausgestopft,
oder hinter schusssicheren Panzerglas,
bereit für den Nächsten, der einen Anschlag plant,
warten auf das nächste Massaker,
als ‘Israelkritik’ getarnt, das darf man ja …
Vierde en laatste bijdrage in een serie artikelen over het boek “Sechs Millionen, wer bietet mehr? – Judenhass an deutschen Schulen” door Ben Salomo, Surhkamp Verlag/Jüdischer Verlag, Berlijn 2025.
Eerdere delen leest u hier:
“Jood! Kom eens hier! Jood! Doe dit even.” – Over Jodenhaat op Duitse scholen (2)